Authentiek zijn: wat is het en hoe doe je het?
Authentiek [oorspronkelijk] < gr. authentikos (de eerste oorzaak betreffend, uit de eerste hand), van authentès (met eigen hand voltrekkend, veroorzaker)
“Hoe authentiek vind jij zélf dat je bent?” Mijn collega-ondernemer leunt voorover en kijkt me doordringend aan om zijn vraag kracht bij te zetten.
In mijn buik trekken spieren samen. Mijn adem stokt. Mijn nek wordt strak. Mijn ruggengraat deinst een stukje achteruit. Mijn autonome zenuwstelsel is getriggerd.
Ik kijk naar buiten en neem een adempauze om te registreren welke verdediging nu wordt ingezet. En jawel: mijn verbale strijder en inquisiteur zijn er als de kippen bij: “Hm… en wát bedoel je nu precies met authentiek?” Ik merk hun aanzet in mij op en onderdruk een grinnik. Ik weet wat deze patronen doen: van zich afbijten om mijn geraakt-zijn niet te hoeven voelen.
Mijn gesprekspartner ziet mijn onderdrukte glimlach en vraagt met een geïrriteerde frons waarom ik lach. Nu is zíjn systeem in de triggerstand. Gevolg: de verbinding die we aan het opbouwen zijn gaat down. Onze autonome zenuwstelsels voelen zich niet meer veilig bij elkaar en gaan volop in de verdedigingsstand.
Dit brengt me bij een belangrijk keuzemoment. Vertel ik hem wel of niet wat er zojuist in mij omging? Vanuit mijn authentiek willen zijn is er maar één antwoord mogelijk: ja.
Waarom authenticiteit een keuze is, geen eigenschap
Authenticiteit is een woord dat we graag gebruiken. Maar wat is het nu precies? Niet alleen volgens de Van Dale, maar voor onszelf? En waarom vinden we authentiek zijn belangrijk? Kunnen we het (af)leren? En nog een belangrijke: hoe weten we in het moment of we het wel zijn of niet?
Binnen Autonoom Leiderschap is authentiek zijn geen abstracte eigenschap of verwegdoel, geen afpellen-tot-een-zuivere-kern. Het is een keuze.
Het is de keuze om, in rustig contact met ons lichaam, de ander van moment tot moment te laten zien wat er met ons gebeurt. En daarmee is authentiek zijn meteen ook een werkwoord.
Een werkwoord dat gaat over van moment tot moment zichtbaar en raakbaar willen zijn.
Authentiek zijn als werkwoord in de praktijk
Nu hoor ik je denken: “Ja Dominique mooie woorden, maar hoe dóe je dat dan? Zichtbaar en raakbaar zijn? Ik neem het me steeds voor, maar in de praktijk lukt het me niet. Als ik echt geraakt word sla ik dicht, ga ik vechten of wil ik alleen maar wegwezen. Niks zichtbaar en raakbaar zijn.”
Terechte vraag! Vanuit Autonoom Leiderschap hier mijn antwoord.
Allereerst: authentiek zijn sluit niets uit. Het gaat over wat er van moment tot moment in mij gebeurt. Oók wanneer mijn maag heet wordt van woede. Ook wanneer tranen me in de ogen springen en woorden even niet door mijn keel heen komen. En ook wanneer mijn adem stokt, mijn nek strak wordt en mijn ruggengraat een stukje achteruit deinst.
En ja, hierin rustig aanwezig blijven, in contact met mijn lichaam én in verbinding met de ander kan soms onmogelijk lijken.
Ik zei het al: authentiek zijn is een keuze en een werkwoord. Juist daar waar we geraakt worden of waar we ons in een schijnbaar onmogelijk spanningsveld bevinden, is haar werkterrein. En hierin heeft ze ons heldere brein nodig.
Vier vragen die authentiek zijn stelt (van moment tot moment)
Authentiek zijn stelt van moment tot moment vier vragen:
- Kan ik een deel van mijn aandacht naar binnen gericht houden -in contact met mijn fysieke systeem- terwijl het andere deel naar buiten kijkt?
- Heb ik inzicht in de gevoeligheden en triggerreflexen van mijn autonome zenuwstelsel?
- Kan ik, terwijl ik geraakt ben, mijn bijbehorende fysieke, emotionele en mentale triggerreacties rustig in mezelf op laten komen en weer uit laten golven, zonder ze af te reageren?
- Heb ik in dit geraakt-zijn woorden om de ander te vertellen hoe mijn autonome zenuwstelsel reageert én wat het nodig heeft om helder en verbonden aanwezig te blijven?
Wanneer ik zo -vanuit mijn autonome zenuwstelsel- mijn authentiek zijn beoefen, hoeft mijn authentieke zelf niet ergens in de toekomst pas tevoorschijn te komen of uit een ver verleden te worden opgegraven. In dit beoefenen zelf is ze er. Ben ík er. Zichtbaar. Raakbaar. Echt.
Lukt authentiek zijn altijd? Nee en juist dat is het mooie
Lukt mij dit altijd? Zeker niet. En ook dat is het mooie van authentiek zijn, het kan ook met terugwerkende kracht. Ieder moment is weer nieuw en biedt mij de gelegenheid om op de dingen terug te komen. Alsnog te laten zien waar ik geraakt werd en waar ik inschoot.
Terug naar het gesprek met mijn collega-ondernemer: “Waarom lach je?” (…) “Ik moest lachen omdat ik merkte dat ik even ergens inschoot.”
Hij reageert verrast. Wil weten hoe ik dit in mezelf opmerkte, wat precies de aanleiding was en hoe ik ermee omging. De vraag hoe dit waarnemings- en reguleringsproces voor hem zou kunnen werken, blijkt een logische volgende.
Over authenticiteit hebben we het die middag niet meer gehad. Over echt zijn des te meer.