Verstrooid

“Let eens op!”, “Waar bén je met je gedachten!?” of deze “Vertel ons eens even: wat is het antwoord?”

We hebben het als kind vast allemaal wel een keer gehoord. Of vaker, als je Dominique heet. Met -in mijn geval- een heet gevoel van schaamte, rode wangen en nerveus gestamel wanneer ik tijdens een rekenles weer eens werd betrapt op dagdromen.

Gaandeweg mijn schooltijd ontwikkelde ik een hyperfocus waardoor ik uren kon studeren en mijn riedeltje diploma’s haalde.

“Jij kan je tenminste supergoed concentreren, ik heb dat niet van nature”, klaagde een collega studente toen we op een terras in Breda ons laatste tentamen vierden en zij nog een her in het verschiet had. Wat ik haar niet vertelde, was dat ik mijn hyperfocus met vloeken, tieren en tranen erin had gedrild en dat het daarmee ook zo zijn nadelen had.

Hoe zit dat nu met aandacht? Kunnen we dat in onszelf en een ander afdwingen? Of is het -zoals mijn medestudente verongelijkt zei- inderdaad een aangeboren eigenschap?

Gabor Maté vertelt: niemand van ons wordt met aandacht geboren. Net als taal is ‘aandachtig zijn’ een vaardigheid die we al vroeg beginnen te ontwikkelen.

Een ontwikkeling die, verrassend genoeg, hand in hand gaat met onze emotionele ontwikkeling.

Onze vaardigheid om aandacht aan iets te schenken begint zich als baby al te ontwikkelen. De belangrijkste factoren hierin zijn de veilige hechting en emotionele afstemming op onze primaire verzorgers. Blije interacties tussen baby en verzorger wekken in het baby-brein opwinding en motivatie op als gevolg van een flinke endorfine- en dopamineboost. Dit werkt door in onze aandacht voor onze omgeving.

Tijdens zo’n positieve interactie met onze verzorger kregen we als baby en kleuter energie en interesse in onze omgeving: we gingen op verkenning uit. Onze eerder sluimerende en ongerichte aandacht kreeg focus.

Even een braindive: onze aandacht ontwikkelt zich in eerste instantie als een activiteit van onze hersengebieden die emoties verwerken. Hierdoor zullen emoties de basis van onze aandacht blijven, ook als ons bewuste denken zich verder ontwikkelt. Of we nu een kind zijn of al volwassen: een ervaring van positieve hechting bevordert ons concentratievermogen, angst ondermijnt het.

Even terug naar onze kindertijd. Wanneer veilige hechting en emotionele afstemming er (te vaak) niet waren, heeft onze aandachtvaardigheid zich in de basis niet goed kunnen ontwikkelen. Met een verstrooid brein als gevolg.

Het goede nieuws is dat we deze vaardigheid alsnog kunnen ontwikkelen. En dan niet met vloeken, tieren en tranen zoals ik dat deed, maar door samen te leren werken met ons autonome zenuwstelsel.

Hoe dit werkt?

Door ons autonome systeem en onze emoties te leren reguleren, zal onze chillzone groter worden. Met een positief gevolg: in onze chillzone is ons denkbrein vanzelf kalm, helder en gericht. Hebben we rustige aandacht, in plaats van all over the place te zijn of vast te zitten in een hyperfocus.

Ben jij een veranderbegeleider en wil je het subtiele lichaamswerk vanuit het autonome zenuwstelsel toevoegen aan jouw werkwijze – zodat ontspannen aandacht ook voor jouw clienten tot de mogelijkheden behoort?

Dan ben je van harte welkom in de opleiding tot Embodiment Coach. Een nieuwe groep start op 18 januari 2027 in Arnhem.