Surf your waves

Terug

Kak. Niet nu, niet hier. Niet net nu ik voor een groep cursisten sta. Ik voel mijn lichaam verstrakken. Mijn handen maken vuisten in een reflex om mijn tranen terug te dringen. Ik ontwijk de ogen voor me en kijk over de hoofden heen naar buiten. Doorgaan met praten Dominique, schiet op!

We zitten middenin een les Persoonlijk Leiderschap. Vandaag onderzoeken we hoe onze emotionele intelligentie verbonden is met ons autonome zenuwstelsel. De kernvraag: hoe leer ik rustig bij de emoties van mijzelf en van de ander te blijven?

Binnen Autonoom Leiderschap gebruiken we hiervoor een beeld: learn to surf your waves. “Leer om rustig bij je emoties te blijven tot ze zijn uitgegolfd. Dan hoef je ze niet meer op een ander uit te leven. Gebruik hiervoor je adem, het waarnemen van je lichaam…“ De cursisten knikken en schuiven tegelijkertijd ongemakkelijk op hun stoel. Emoties blijven een lastig onderwerp.

“Ik weet het. Praten over emoties is één. Erbij blijven en ze doorvoelen is een ander verhaal, zeker wanneer je zenuwstelsel getriggerd is.” Om dit te illustreren doe ik stapsgewijs voor wat er in je systeem kan gebeuren wanneer het getriggerd wordt en er een emotie opkomt.

“Stel, ik ben bezig met een lastig project en zie het even niet meer zitten.” Ik staar naar buiten en houd bewust mijn adem in. “Ik heb er geen zin meer in, ik doe niet meer mee.” Ik laat mijn stem in volume zakken, verlaag mijn toonhoogte en laat mijn schouders een beetje hangen. Een eerste gevoel van ontmoediging komt naar boven. In reactie verdwijnt de uitdrukking op mijn gezicht.

En dan gebeurt het: ineens komt er een golf verdriet omhoog. De intensiteit ervan verrast me. Míjn bedoeling was om er een klein beetje in te gaan, maar mijn autonome zenuwstelsel neemt mijn fysieke houding en de toon van mijn stem serieus en activeert een grote, bijbehorende emotiegolf.

Ik voel de tranen achter mijn ogen prikken en ik probeer de brok in mijn keel weg te slikken. Mijn eerste reflex is terugdringen: dit kan ik nu níet gebruiken! Doorgaan met de oefening Dominique, doe alsof er niets aan de hand is. Ik kijk een cursist aan. Hij kijkt verschrikt terug.

In een flits besef ik wat ik aan het doen ben: dit werkt zo niet. Mijn autonome zenuwstelsel is de baas in huis. Doorgaan met mijn emotie wegdrukken, betekent uit contact gaan met mezelf en daarmee met mijn cursisten. Het enige wat er op zit, is aangaan en doorvoelen. Oók nu het mij even niet uitkomt.

Surf my waves. Realtime. Precies zoals ik het net zelf beschreef.

Ik haal diep adem en voel mijn voeten op de grond. Eén voor één kijk ik de cursisten aan. “Ik neem jullie mee in wat er nu in mijn systeem gebeurt. Mijn autonome zenuwstelsel meent dat mijn kleine, zojuist opgeroepen emoties van ontmoediging echt zijn en activeert verdriet. Ik laat het even toe, anders kan ik niet verder met de les. Kijk met me mee.”

Rustig benoem ik wat ik met mijn FeltSense -mijn subtiele lichaamswaarneming- opmerk: kramp in mijn kaken, mijn adem die stokt, spanning in mijn borstkas, mijn benen die zich schrap zetten. Gaandeweg het waarnemen en spreken begint mijn stem te vertragen. Mijn keel ontspant en mijn stem krijgt haar warme klank terug.

De gezichtsuitdrukkingen van de cursisten bewegen hierin mee. De schrik die eerst in hun ogen te zien was, verzacht. Kijkend en luisterend ontspant ook hun lichaam. Hun ogen worden weer helder en open.

Ik surf verder. “Ik blijf volgen wat er gebeurt en kijk wat mijn systeem nu nodig heeft”. Een paar tranen vinden hun weg naar buiten. Ik zucht. En zucht nog een keer. Dan komt er een inzicht en een glimlach.

“Dit is iets wat ik een paar jaar geleden nooit zou hebben gedaan. Lesgeven en daarin verdriet laten zien. Ik vond dat ik dat niet kon maken.” Ik kijk de cirkel rond. “Kennen jullie dat? Dat je een intense emotie ervaart en die niet wil laten zien omdat het niet past in het moment?” Nou en of. Er wordt geknikt en geglimlacht.

Wanneer ik s’ avonds naar huis rijd, mijmer ik na over deze dag. Emotionele intelligentie is één van de moeilijkste dingen die er is. Of het nu gaat om onze collega’s, vrienden, partner of kinderen: wanneer ons autonome zenuwstelsel getriggerd raakt en bijbehorende emoties activeert, drukken we ze het liefste meteen weg. Omdat het ons niet uitkomt. Of we leven ze uit op de mensen om ons heen. Want dan zijn we ze maar kwijt.

Binnen Autonoom Leiderschap gaat emotionele intelligentie over het rustig bij je emoties kunnen blijven. Emoties van jezelf en van de ander. Zodat jij, wát je ook voelt, dit niet meer hoeft weg te drukken, weg te redeneren of weg te lachen. Zodat jij mens-uit-één-stuk bent. En blijft.

Hiervoor hebben we ons lichaam nodig. Alleen in stevig contact met ons lichaam kunnen we -in het moment- onze emoties leren surfen. Onze emoties kunnen ons dan nog altijd verrassen, maar we zullen er rustiger mee om kunnen gaan.