Hoezo keuzevrijheid?
Terug‘Between stimulus and response there is a space’ – de belofte dat we altijd een keuze hebben in hoe we reageren.
Dit citaat, toegeschreven aan Viktor Frankl (al weet niemand zeker of hij het ooit zo heeft opgeschreven), wordt regelmatig gebruikt door onder andere Covey en Brené Brown. En waarschijnlijk hebben jij en ik er ook weleens instemmend bij geknikt.
Sinds mijn onderzoek naar ons overlevingssysteem -ons autonome zenuwstelsel en overlevingsbrein- zit er bij mij ook een frons. Want wie is er nu sneller? Mijn bewuste keuzebrein of mijn overlevingsbrein? En wat betekent dit dan voor die keuzevrije ruimte?
Neurowetenschapper Iseult Beets, PhD, NMI-2 vertelde het onlangs in een masterclass: ons overlevingsbrein reageert een halve tot één seconde sneller dan onze prefrontale cortex.
Dit lijkt misschien kort, maar in ons brein dat in milliseconden werkt is dit een groot verschil. In een triggermoment heeft ons overlevingssysteem al geschakeld voordat wij er met ons beslisbrein bij kunnen.
Op dat moment schrijf ik op: ‘Precies! Hoezo keuzevrijheid?’
Wat het vervolgens nog lastiger maakt: wanneer we onszelf dan proberen bij te sturen -via een positieve gedachte, een goede intentie of een wilskrachtige affirmatie bijvoorbeeld- dan arriveert die boodschap met dezelfde vertraging. Te laat dus. De hogesnelheidstrein van onze overlevingsreflex is al lang vertrokken.
Nu hoor ik je denken: ‘dus die ruimte van Frankl bestaat helemaal niet!?’
Jawel, die ruimte bestaat zeker. En: in een triggermoment bereik je haar niet via je bewuste keuzebrein.
In zo’n moment is de vraag niet ‘hoe neem ik een betere beslissing’ maar ‘hoe leer ik mijn overlevingssysteem dat deze ruimte ook voor mij toegankelijk is’.
Dit is één van de redenen waarom we met Embodiment Coaching werken met hoofd én lichaam: zodat die keuzevrije ruimte van Frankl niet alleen een mooi idee blijft, maar iets wordt dat we ook daadwerkelijk toe kunnen passen.
Niet alleen door te weten hoe het werkt of te focussen op onze goede bedoeling. Of door een wilskrachtig ‘en-nou-is-het-afgelopen’. Maar door het rustig trainen van ons lichaamsbewustzijn, het vergroten van onze verdraagkracht en het verstevigen van onze chillzone.
Probeer dit eens: merk de volgende keer dat je getriggerd begint te raken (een hint van ongeduld, ‘huh’ of geraakt voelen bijvoorbeeld) waar je dit in je lijf voelt. In je buik, je maag, je borstkas, je keel? Je nek, schouders, armen of benen?
Tel tot drie terwijl je dit blijft voelen. Niet wegdenken, wegademen of wegfronzen. Alleen voelen. Daarna kan je overlevingssysteem alsnog los.
Wanneer je dit regelmatig oefent, is dit een kleine oefening met een groot effect: in ministapjes train je je verdraagkracht waardoor Frankl’s keuzevrije ruimte ook voor jouw triggers bewoonbaar wordt.