Bang geboren: hoe intergenerationeel trauma doorwerkt in je zenuwstelsel
Terug“Ik ben bang geboren, kind.” Mijn moeder zegt het terloops. Maar erachter ligt een leven van oorlog, verlies en stil trauma.
Sinds mijn twintigste wil ik begrijpen waarom ik ben wie ik ben. Het ene moment moedig, het andere moment bang. Soms recht door zee, soms omfloerst. De ene keer vol daadkracht en dan weer vol zelftwijfel.
In het werken met mijn autonome zenuwstelsel vind ik uiteindelijk het antwoord: de kracht van zelf- en coregulatie. Door te leren reguleren komen mijn denken, voelen en doen in sync. En komt er rust en ruimte om anders te kijken en te doen.
Van angsthaas naar mens: mijn moeder leren kennen
Hier gebeurt iets onverwachts. Ik begin mijn moeder als mens te zien en wil haar interviewen. Om haar nu echt te leren kennen én om voor de generaties na ons vast te leggen welke erfenis ze nalaat.
Eerlijk is eerlijk: lange tijd zag ik haar als een angsthaas. Nu, met mijn chillzone-ogen online, herken ik ook haar moed. Hoe anxious ze is en tegelijk bereid te kijken naar wat haar vormde.
Juni 2025. We zitten aan haar keukentafel. Ik met dictafoon en vragenlijst, zij met verhalen. Over geboren worden in het Jappenkamp en als kleuter dansen op tafel. Over boomklimmen in een nette jurk en venijnig slaande klerenhangers. Over de bootreis uit Indonesië, de oktoberkou in het pension in Velp en de warmte van een compliment dat nooit kwam. Over de moed van haar moeder die op voedseltocht ging en na de oorlog emotioneel onbereikbaar was. En over haar vader die -terug uit het mannenkamp- vooral zweeg.
Ze vertelt over depressies en een moeizame kinderwens die haar anxiety verder versterken. En over altijd alert zijn, want “voor je het weet gaat het mis.”
Soms is er al pratend een verrast inzicht: “Hé daar heb ik nog nooit zo naar gekeken” of een stil: “… weet je, het spijt me. Ik had het zo graag anders willen doen.”
Wat is intergenerationeel trauma?
MindForge Foundation vat helder samen wat er in families gebeurt wanneer we over trauma zwijgen: de eerste generatie overleeft, de tweede leeft met de echo in huis en de derde generatie draagt het als anxiety of people-pleasing. En vaak beweegt dit door elkaar. “What isn’t healed is handed down.”
Waarom leeft trauma ook in ‘normale’ families?
En intergenerationeel trauma is breder dan oorlog. Het leeft ook in ‘normale’ tijden waar ouders emotioneel onvolwassen waren of opvoedgewoontes en normen belangrijker dan authenticiteit. Het leeft in ons autonome zenuwstelsel en reist mee, generatie na generatie.
Hoe helen we intergenerationeel trauma?
Gisteren, 15 augustus, herdachten we het einde van de oorlog in voormalig Nederlands-Indië. Belangrijk. En heling van intergenerationeel trauma vraagt meer: innerlijk werk en oprechte verhalen.
Zenuwstelselwerk bouwt hierin onze chillzone en stresstolerantie op. Van-mens-tot-mens luisteren biedt coregulatie. Wat niet wordt aangekeken, wordt doorgegeven. Wat wél wordt aangekeken, kan worden geheeld.
Morgen zit ik weer met mijn vragenlijst en dictafoon aan haar keukentafel. “Mam, vertel eens… wie was jij? En wie ben je nu?”
Wie in jouw familie zou jij weleens van mens tot mens willen spreken? En wat zou je dan vragen?